Ünlü psikoanalist Jacques Lacan, çocukların kimlik gelişimi söz konusu olduğunda oldukça önemli bir fenomen olan aynalama sürecine dikkati çekiyor. Bu süreç, bebeklerin ilk gördükleri bakım verenlerle kurdukları etkileşimler üzerinden şekillenmekte ve böylece bireysel benliklerini oluşturma yolunda kritik adımlar atmaktadır. Kadın veya erkek bakıcılar tarafından sağlanan olumlu geri bildirimler, bu dönemde bebeğin öz benliğini tanıması açısından son derece önemlidir.
Bebeğin bakıcısı ile geliştirdiği etkileşimlerde özellikle yüz ifadeleri ve verbal tepkilerin oyuncu rolünü üstlendiğini belirtmek önemlidir. Bu durum, çocuğun içsel deneyimlerinin dışa vurulmasına ve bu yolla kendini tanımasına yardımcı olur. Dolayısıyla, bebeğin yaşadığı olumlu ayna deneyimleri sayesinde ruhsal reaksiyonlarının oluşabilmesi için gereken temel birlikler kurulmuş olur.
Lacan’a göre; aynalama süreci bireyin duygusal zekasında belirleyici bir yer edinir. Bebek, çevresindeki insanlarla yani sosyal bağlantılarıyla bağını geliştirirken hissettiği duyguları ve karşılıklı ilişkilerini pekiştirir. Böylelikle duygu düzenlemede göreceli bir yetenek kazanabilirken ayrıca sosyal ilişkilerinin de evrimine katkıda bulunur.
Bu temel süreç sadece başlangıçla kalmaz; ilerleyen zamanlarda yetişkin bireylerin hayatında da yankılanmalar yaratır. Söz konusu aynalamanın iki taraflı olduğunu vurgulayan Lacan; hem bakım verenin hem de bebeğin sürecin aktif katılımcıları olduklarını savunur. Bakıcının tutumları ise ileride çocuğun kendine güven duyma düzeyini etkileyebilmekte ve özgüvenin ine-risine temeller atılmaktadır.
Ayrıca Lacan’ın teorisi yaşam boyunca başkalarının onayı arayışında olan bireylerin sürekli olarak geri dönüş yapmaları gerektiğine dikkat çekmektedir. Geçmişten gelen bu dinamiğin çağdaş ilişkilerde getirdiği sonuçlayıcı etkinlikler bazen toplumsal bağlılıkları sorgulamaya zorlarken öz değerlendirmelerde de karmaşıklık yaratabilir.
Sonuç olarak, Lacan’a dayanan aynalama süreçleri çocukluk dönemlerinde başlamadığı düşünülen jet görevinden döndürülse bile toplum içinde kişi için her zaman farklı boyutlarda devam etmektedir.
Bu nedenle geçmiş etkileşimleri gözden geçirmek yalnızca insanların geçmişlerini anlamalarına yardımcı olmakla kalmıyor aynı zamanda daha sağlıklı sosyal alanda davranış sergilememiz konusunda rehberlik ediyor.
